مدرسه يكي از اساسي ترين نهادهاي اجتماعي است و وظيفه آن تربيت انسانهايي است كه آينده جامعه را تعيين خواهند نمود. هر قدر برنامه هاي اين نهاد، اصولي و تابع نيازهاي مخاطبان باشد بازده آن كه همانا دانش آموزان هستند نيز پربارتر و شايسته تر خواهد بود. امروزه با توجه به سطح انتظارات جامعه و توقعات مشتريان، آموزش و پرورش رسالتي خطير تر بر عهده داد. پس بايد با تكيه بر ابزارهاي كارآمد و نيروهاي مجرب و آگاه نسلي را تربيت نمايد كه قدرت تطابق و سازگاري را براي زندگاني در سالهاي حضور در صحنه اجتماعي داشته باشند و اين ميسر نخواهد شد مگر با تدبير و برنامه ريزي اصولي. در اين راستا تعامل و ارتباط آموزش و پرورش با ساير نهادها و سازمانهاي رسمي و غير رسمي مي تواند سرعت حصول به انتظارات را تسريع نمايد. در حقيقت يكي از وظايف اين نهاد شناخت ظرفيت هاي موجود در زمينه هاي مختلف و استفاده بهينه از آنهاست. جنبش نرمافزاري، دانشفناوري و تكنولوژي آموزشي و نيروهاي متخصص و با تجربه نمونه هايي از اين ظرفيتهاست. در حقيقت آموزش و پرورش به مثابه درختي تنومند است كه براي تغذيه و رشد و باروري ميوه هايش نيازمند استفاده از منابعي است كه باهماهنگي و مساعدت موجبات رشد آن را فراهم مي آورند. از سوي ديگر عناويني چون خالقيت، نقادي و نقدپذيري، بارش فكري، پژوهش محوري، مهارتهاي زندگي، تغذيه و بهداشت فردي و جمعي و مدرسه شاد زماني در مدارس عملياتي خواهند شد كه تمام عناصر اين مجموعه به باور ام برسند و تغيير و تحول در برنامه هاي سنتي و يكنواخت آموزش و پرورش بعنوان يك اصل محسوب و مورد پذيرش قرار گيرد.در عصر حاضر شادي و نشاط در فضاهاي آموزشي كمرنگ است و دانش آموزان به واسطه يكنواختي برنامه ها و مشكالتي چون سوء تغذيه، روابط انساني نامناسب، فضاهاي آموزشي غير استاندارد، حجم تكاليف زياد، امتحانات و ارزشيابي هاي اضطراب زا و بسياري ديگر از داليل نسبت به حضور در مدارس چندان رغبتي ندارند. خوشبختانه با نگاه رويكردي و فرايند مداري نسبت به آموزش و پرورش و آسيب شناسيهايي كه صورت گرفته است نسبت به اين مهم يعني ايجاد فضاهاي با نشاط و شاداب تحت عنوان »مدرسه شاد گامهايي برداشته شده است. از جمله اركان تأثيرگذار در مدارس مديران هستند كه با توجه به مسئوليت خطيرشان بعنوان رهبران آموزشي نقش برنامه ريزي سازماندهي، كنترل و هدايت مدارس را بر عهده داشته و با نگاهي علمي نسبت به فرايند تربيت در دانشآموزان هدايتگري مي نمايند. از وظايف مهم مديران در مدارس توجه به روابط انساني في مابين خود و ساير عناصر مي باشد و پر واضح است كه موفقيت يك مدير علاوه بر ارتقاء سطح دانش و تخصص حرفه اي اش در گرو توجه خاص به روابط انساني است. تحليلگران مسائل آموزشي اعتقاد دارند مهمترين عامل در ايجاد نشاط و شادابي در مدارس توجه به ابعاد عاطفي و اجتماعي است هر چقدر برنامه ها در جهت ارضاي نيازهاي عاطفي و رواني روابط انساني در مدرسه شاد دانش آموزان تدوين گردند بروز شادي در دانش آموزان پر رنگ تر خواهد بود. ابراز همدردي، توجه به ساليق دانش آموزان، توجه به تفاوتهاي فردي، استفاده از جمالت محبتآميز، توجه به شخصيت دانش آموزان و پرهيز از تنبيه بدني، اجتناب از مقايسه فردي و تشويق مناسب و بسياري از شاخصه هاي ديگر به عنوان فاكتورهاي تعيين كننده شادي در مدارس هستند. مديران مدارس موظفند علاوه بر توجه به جنبههاي رفتاري و آموزشي در مدارس با نگاهي جدي تر نسبت به عناوين فوق بستر مناسب را جهت ايجاد زمينه هاي رشد و خالقيت در كودكان پديد آورند عالوه بر اين آنها مي بايست در تعامالتشان با معلمان مربيان، اولياي دانشآموزان و ساير عناصر ديگر با توجه به تأثير شگرف حسن خلق و حسن معاشرت عمل نمايند و صدالبته كه ارتباط عوامل در تعامل با مديران مدارس نيز بايستي چنين باشد. به طور كلي مديران در هدايت مجموعه خود تابع دو سبك قانون مداري و يا رفتارمداري هستند كه هر يك ويژگيهاي مربوط به خود را دارند. ً به ضوابط و دستورالعمل مديران قانون مدار معموال ها بيشتر توجه دارند و ارتباطشان با ديگران در سايه اصول رسمي حاكم بر آن مجموعه است از طرف ديگر به مشكالت زير مجموعه در قالب قوانين و دستورالعمل ها مينگرند در مقابل مديران رفتار مدار قرار دارند كه نسبت به قوانين تعصب كمتري داشته و به شكل اقتضايي و با تكيه بر تعامالت غيررسمي با عوامل برخورد مي نمايند در اين نوع ً زير مجموعه رضايت بيشتري از مديريت معموال فضاي موجود دارند و با انگيزه و عالقه بيشتر فعاليت مي نمايند به نوعي سر زندگي و شادابي داشته، جامعه آموزشي را از خود و خود را از آن مي دانند. از نظر هرسي و بالنچارد نيز انتخاب سبك مديريتي وابسته به بلوغ افراد است فرد بالغ كسي است كه هدفدار- برانگيخته- توانمند- باتجربه- متعادل و بدور از تعصاب خاص عمل مي نمايد. در فضاهايي كه بلوغ افراد بسيار كم باشد سبك قانون مداري و كار مداري زياد و رابطه مداري كم انتخاب مي شود. به نظر مي رسد در بعضي از مدارس كه مدير و معلمين با يكديگر روابط صميمانه اي دارند. شايستگي شغلي و حسن اطمينان در آنها بيشتر است در مقابل در مدرسه اي كه شاهد كشمكشها و درگيري بين عوامل هستيم تأثيرات آن در حالت چهره، طرز مكالمه و تدريس معلمان نيز مشهود خواهد بود. بعضي از مدارس پر سر و صدا و پرهياهو هستند و اغلب معلمين و يا مدير و ناظم فرياد مي زنند و در بعضي ديگر از مدارس مدير بر اختيار و مقام خود تأكيد كرده و اغلب به اعمال قواعد و مقررات و تصحيح اشتباهات ديگران مي پردازد در حالي كه مديران بعضي از مدارس روابط غير رسمي و دوستانه مناسبي با زير مجموعه خود دارند بدون آنكه نقش مهم اداره مدرسه را از ياد برده باشند بي ترديد هر يك از حاالت فوق بيانگر نوع نگرش و سياست مدير در اداره مدرسه است در اين راستا بهترين شيوه در برقراري روابط انساني مناسب توجه به ايجاد جو باز است در اين جو معلمان از روحيه بااليي برخوردارند و بدون پرخاشگري و درگيري به خوبي با هم كار ميكنند. دانشآموزان در آرامش تحصيل ميكنند و به نيازهاي آنها توجه مي شود. خط مشيهاي مديريت انجام وظايف و امور را تسهيل ميكند و افراد مزاحمتي براي هم ندارند معلمان از روابط دوستانه اي كه با هم دارند لذت مي برند و به بالندگي روحي و رواني دانش آموزان توجه دارند آنها ً كامال برانگيخته مي شوند و رضايت شغلي اشان باالست ضمن آنكه مدير سخت كار ميكند در رابطه با ديگران از مالحظات انساني بااليي برخوردار است روش مديريتي او انعطاف پذير و قابل تغيير و غير شخصي است مدير بر كار زياد تأكيد نمي كند و معلمان را تحت كنترل شديد قرار نمي دهد. در ارتباط با دانشآموزان و اوليا نيز بسيار منعطف و نرم خو است و حسن خلق او موجب توفيقش در امور ميشود. در نهايت يادآوري ميگردد مديران مدارس علاوه بر اينكه دانش و اطالعات خود را افزايش داده و به روز مي نمايند و با تخصص متناسب با هدف هاي نظام تعليم و تربيت فعاليت مي نمايند، مي بايستي نسبت و تحكيم روابط انساني در فضاي آموزشي خود نيز مبادرت ورزند به همين منظور تعدادي از عوامل مهم در ايجاد و تحكيم روابط انساني در مدارس به اختصار بيان مي گردد: 1- برقراري جو اعتماد و اطمينان در بين معلمان و دانش آموزان 2- ترويج فرهنگ دوستي و محبت با تكيه بر ارزش هاي واالي دين مبين اسالم 3- ايجاد فضاي ام جهت آزادي بيان، ابراز عقايد، نقطه نظرات و پيشنهادات 4- ايجاد حس همبستگي في مابين مدير و ساير عناصر 5- مشاركت دادن افراد در تصميم گيري ها 6- اغماض از بعضي از خطاها 7- رعايت عدالت در تشويق و تنبيه 8- رعايت ادب و ابراز حسن خلق 9- رعايت سخن گفتن و توجه به بار رواني كلمات و جمالت 10-توجه به سخنان مخاطب 11-تالش در جهت رفع نيازها و گرفتاريهاي افراد 12-استفاده از امكانات مشروع به نفع افراد و در جهت نيل به هدفهاي سازماني 13-برقراري روابط غير رسمي و صميمي بر مبناي نقاط مشترك 14-شناساندن خصيصه هاي اخالقي و رفتارهاي فرد به ديگران 15-كاربرد به جا و به موقع قدرت و اختيار و دوري از افراط و تفريط در كاربرد آنها اميد است با تكيه بر ارزش هاي واال و كريمانه دين مقدس اسالم و توجه به حسن خلق و برقراري روابط انساني مناسب با زير مجموعه شاهد مدارسي شاد، با طراوت و سرزنده باشيم
برگرفته از مقاله فخرالله یونسی
راهکارهای مناسب جهت شاداب سازی در مدارس
روشهای ایجاد شادابی ونشاط در مدرسه وایجاد انگیزه در دانش اموزان
مي ,كه ,توجه ,مدارس ,روابط ,دانش ,توجه به ,روابط انساني ,در مدارس ,دانش آموزان ,نسبت به ,تحكيم روابط انساني ,روابط انساني مناسب ,برقراري روابط انساني
درباره این سایت